| Appendix C: Dictionary of Mgalearan Words Used in the Book |
|---|
|
| !arah | (n) shield |
kotan# | (adj) fake/false/hollow/empty |
| !e | (conj) than |
kotan#ore | (v) pretend/imagine |
| !gero | (n) eye |
ku | (adj) ten/tenth |
| !ko | (adj) all |
kulum!a | (n) circumcision |
| !kochi | (n) nation |
kuke | (v) fight/attack |
| !kare | (v) approach |
kuko | (n) war |
| !oke | (v) heal |
kur | (adj) scary/frightening |
| !ore | (n) place |
kura | (n) fear |
| !oren | (adv) where |
kurwe | (v) fear |
| |aka | (conj) but |
kuso | (adj) three/third |
| |aru | (adj) four/fourth |
mabi | (adj) good |
| |arun!uki | (n) year |
maden | (adj) warm |
| |ekowe | (v) mourn/cry |
Magan|o | (n) fate/God |
| |udo | (n) glory |
maka | (adv) today/now |
| #eke | (n) spear (v) stab |
maken | (adv) here |
| #ekesko | (n) warrior |
malente | (v) fly/flee |
| abate | (v) rise/go up |
mara|uke | (n) wilderness |
| abuwe | (v) stop |
man!oki | (adv) finally/at last (not to be confused with nturota) |
| ache | (n) friend |
mdal | (adj) gifted/talented |
| agatake | (v) realise |
mdear | (adj) fresh |
| age | (v) reply/answer |
me | (v) go/travel/wander |
| agoko | (n) distress/grief/pain |
me! | (conj) when |
| agokwe | (v) distress/trouble/bother |
me|u | (n) peace |
| akante | (v) prepare |
metache | (n) mother |
| ake | (conj/prep) as/like |
menga | (adj) rainy |
| aken | (n) part |
mengwe | (v) rain |
| akenuko | (n) land/earth |
merten | (adj) sunny |
| akere | (v) happen/become |
merwi | (n) sun |
| aki | (n) poison |
metwe | (v) fall/drop |
| ako | (v) six/sixth |
mga#ute | (v) save/rescue/free |
| akoto | (v) revenge/vengeance |
mga#ut | (adj) safe |
| akotwe | (v) avenge |
mganwe | (v) buy/trade for |
| alka | (n/adj) life/alive |
mgar | (adj) old |
| Alkachimta | (n) Feast of the Cattle |
mgargwi | (n) council of elders |
| alkacho | (n) cow/bull |
mgurna | (adj) intelligent/wise |
| alkan!oka | (n) soul |
mgete | (v) lose |
| alkan!okan|u | (n) soul mate |
mgonche | (n) son |
| alkane | (v) live |
mgoru | (adj/pron) that/which |
| alo!eke | (v) apologise |
mkar | (adj) harmful/evil/malicious |
| alo!u | (n) apology |
mkarte | (v) harm |
| am#u | (prep) of/from |
mke | (v) pass/conclude/finish |
| amo | (n) tree |
mkora | (adj) bright (as light) |
| amtargu | (n) beauty |
mo!awe | (v) help/aid |
| amtaru | (adj) beautiful |
moke | (v) come |
| an#o | (adj) five/fifth |
mtare | (v) weave |
| anam!uke | (adv) then |
mta!so | (n) zebra |
| are | (v) feel |
muse | (v) return |
| argu | (n) feeling/action/(used as the suffix -ness) |
muta | (adj) great |
| ariche | (n) sister |
n!agte | (adj) vast |
| arka | (n) arm |
n!are | (v) have (used to form the present perfect) |
| atucho | (n) hyena |
n!oka | (n) force/power |
| awe | (v) get |
n!oku | (adj) happy |
| bube | (v) drum/beat (n) drum |
n!okuargu | (n) happiness |
| buki | (adj) two/second |
n!uku | (n) season |
| che | (n) person |
n|amke | (v) think |
| chin#uke | (v) bring/deliver |
n|e | (v) be |
| cho | (n) animal |
n|emalentecho | (n) bird |
| choka | (n) thing |
n|u | (n) love |
| da | (conj) or |
n|uge | (v) love/hug |
| da#e | (adj) this |
n#eku | (adj) just/fair |
| da#u | (adj) that |
n#one | (v) collect/gather |
| dakore | (v) remain/wait/endure/last |
nda!o | (n) care |
| dan!o | (adj) eight/eighth |
nda!ote | (v) care |
| danoke | (n) lion |
ndache | (v) parent/stepparent |
| de|i | (prep) for |
ndirntu | (n) heart |
| do | (adv) no/not |
ndar | (adj) kind |
| doche | (pron) no one |
ndargu | (n) kindness |
| dochoka | (pron) nothing |
ndelah | (adj) silver |
| dodakore | (v) leave/throw away |
ndote | (v) need |
| doka | (adj) each/every |
nobe | (v) want |
| dokeramo | (n) bud |
ngake | (v) know/believe |
| dokeriche | (n) child |
ngalke | (v) stare |
| domabi | (adj) bad |
ngartuke | (v) dedicate |
| domaden | (adj) cold |
ngewo | (adj) common |
| domdear | (adj) stale/worn/weary/tired |
ngoche | (n) husband |
| domuta | (adj) lesser |
ngoton#e | (v) join |
| don!oku | (adj) unhappy |
ngokun!are | (n) fault/blame (v) blame |
| dongewo | (adj) rare/scarce |
ngumo | (adj) nine/ninth |
| dontagare | (v) disapprove of/condemn/ disgrace |
ntagare | (v) praise |
| dukarti | (adj) deformed/hideous |
nturo | (adj) last/final |
| ebigwe | (adv) much/a lot/many |
nturota | (adv) lastly (in order) |
| egar | (adj) young/new |
nu!onke | (v) speak/say/tell |
| eche | (n) family |
nu!ono | (n) speech |
| ehne | (n) forest |
nutoki | (n) voice |
| ekete | (v) convince/persuade |
obe|u | (n) blessing/prayer |
| elkere | (v) die |
obeche|u | (n) priest |
| en#iche | (pron) who |
oden | (n) name |
| et!o | (n) day |
oka | (prep) away |
| eweko | (n) pride |
oka!ere | (v) destroy/ruin |
| ga (or g-) | (adj) other |
oka!u | (n) ruin/misery/destruction |
| gan!une | (v) see |
okan | (pron) he/she/it |
| gate | (v) find |
okani | (pron) they |
| gale | (v) shine |
oken | (pron) I |
| gaske | (n) valley/pit/ditch |
okenkadokan | (pron) we (2 people) |
| ge | (adv/adj) more/too/also |
okenkadokani | (pron) we (>2 people) |
| gebe | (adv/adj) most |
okenkadokon | (pron) we (2 people) |
| gen|uka | (n) ear |
okenkadokoni | (pron) we (>2 people) |
| gentake | (v) listen/hear |
okon | (pron) you (sing) |
| gerwor | (adv) long |
okongato | (n) strength/might |
| gewe | (adj) seven/seventh |
okoni | (pron) you (plural) |
| gir | (adj) angry/furious |
okonikadokan | (pron) you (plural) |
| giwo | (n) bone |
okonikadokani | (pron) you (plural) |
| gu | (prep) on/onward |
okonkadokan | (pron) you (2 people) |
| gulter | (adj) hungry |
okonkadokani | (pron) you (plural) |
| k!oka | (n) thunder |
om#uke | (conj) because |
| ka | (prep) to/toward |
on!ene | (v) conquer/defeat/triumph/win |
| ka!oka | (adj) fast |
ote | (v) hunt/search |
| kada | (conj) and |
ta!ote | (v) run |
| kag | (adj) true |
tambin | (adj) slow |
| kakan | (adj) jealous |
tan!ure | (v) remember |
| kaki | (adj) well |
tan!ua | (n) memory/echo |
| kalkoraki | (n) meat |
taku | (conj) if |
| kalde | (n) flesh/body |
tiko | (adj) wild/crazy |
| kalun#e | (adv) forever |
time | (v) escape/avoid |
| kan!ua | (n) hut |
te | (conj) so |
| kan|ale | (v) give/share with |
to|u | (adj/pron) what |
| karage | (v) rest/sleep |
toka | (adv) how |
| kati | (n) ancestors/deceased |
torwa | (adj) cunning/tricky |
| katiche | (n) father |
tome | (adv) far |
| katoko | (n) penis |
tu! | (adj) only |
| katome | (prep) across |
tucheke | (v) laugh |
| kari | (n) space |
tukarwe | (v) hate |
| kerem | (adv) why |
tuki | (adj) one/first |
| keri | (adj) large/big |
ube | (v) make |
| kericho | (n) elephant |
uboke | (v) do/act |
| ki | (prep) in/through |
ubelkere | (v) kill |
| kikan!ua | (n) home |
ubikaki | (n) doctor |
| kin | (prep) with |
ubinu!on | (n) poet/speechwriter |
| kin!e | (v) turn |
ubonkwi | (n) string of beads |
| kinda!o | (adj) careful |
ugan | (adj) universal/communal |
| kire | (v) have/own |
uguto | (adj) grimy |
| kirkowe | (v) break/shatter |
ukiche | (n) brother |
| kob | (n) brave/courageous |
ukinga | (n) witch/exile |
| kobargu | (n) bravery/courage |
uko | (n) world |
| kolo | (n) flame/fire |
ukuma | (n) story/fable |
| koluwe | (v) burn/fire/fuel |
ulun#e | (n) afterlife |
| kon | (adv) meanwhile/while |
umtuke | (v) celebrate/feast |
| kongake | (v) agree |
umta | (n) celebration/feast |
| koraki | (n) food |
umkure | (v) take/steal |
| koren!uke | (v) continue |
woka | (n) wind |